مصاحبه

توصیه های دکتر مرتضی حبیبی فوق تخصص نوزادان در خصوص تغذیه با شیر مادر

 

همیشه بهترین شیر برای نوزاد، شیر مادر خودش است

هیچ جایگزین بهتری برای شیر مادر وجود ندارد

دکتر مرتضی حبیبی بی بالانی، پزشک فوق تخصص نوزادان، شاغل در مرکز آموزشی – درمانی کوثر ،درباره مزایای تغذیه نوزاد با شیر مادر مطالبی را عنوان نمودند.  تأکید ایشان به اینکه بهترین شیر برای نوزاد(حتی نارس) شیر مادر خودش است و در شش ماه اول زندگی نوزاد، هیچ جایگزینی برای شیر مادر نیست، قابل توجه است.

v       تغذیه نوزاد با شیر مادر ،چه میزان در رشد جسمی نوزاد تاثیر دارد؟

در اکثر قریب به اتفاق موارد، شیر مادر تا شش ماه، تمامی نیاز های تغذیه ای شیر خوار را تأمین می کند و این نوزادان به هیچ ماده غذایی دیگری به جز ویتامین های D و A نیاز ندارند. در واقع، اگر شیر دهی به طور صحیح انجام شود، وزن گیری مطلوب در نوزاد ایجاد می شود.

فواید تغذیه نوزاد با شیر مادر نیز بسیار زیاد است که چند نمونه از آن به شرح زیر است:

-  در شیر مادر، عوامل ایمنی زا(مثل ایمونوگلوبین، ماکروفاژهای بافتی و غیره) ، باعث از بین رفتن بسیاری باکتری ها، ویروس ها و حتی انگل ها می شود. در نتیجه، میزان مرگ و میر نوزاد، به میزان قابل توجهی کاهش می یابد.

-  احتمال ابتلا به اسهال و سایر بیماری های گوارشی، مشکلات و پوسیدگی های دندانی، ابتلا به اگزما، آلرژی و آسم و بروز دردهای قولنجی و سوء جذب برای این نوزادان، بسیار کمتر می شود.

-  احتمال ابتلا به چاقی و چربی خون بالا (به ویژه کلسترول بالا) در سنین بزرگسالی، برای این نوزادان کمتر است.

-  جذب آهن شیر مادر، چندین برابر شیر خشک است.( به علت وجود لاکتروفرین،)

-  فاقد هرگونه آلودگی بوده و درجه حرارت مناسب دارد.

v       آیا رشد عاطفی نوزاد ،به تغذیه اش با شیر مادر وابسته است ؟

ارتباط پوستی سریع مادر و نوزاد طی نیم تا یک ساعت بعد از تولد (BONDING)باعث رشد عاطفی مادر و نوزاد و  ایجاد احساس آرامش ذهنی در هر دو طرف می شود. این موضوع باعث تکامل رفتار های عاطفی شده، در نتیجه، مادران شیرده، کمتر افسرده شده و شاداب تر هستند.حتی شیر خواران هم مشکلات رفتاری کمتری در سنین بالاتر دارند.

v       این کار ، برای مادر چه فوایدی دارد ؟

مزایای شیر دهی برای مادر بسیار زیاد است. چند نمونه آن به شرح زیر است:

-  برگشت و جمع شدن رحم سریع تر انجام شده، خونریزی های بعد از زایمان نیز سریع تر کاهش می یابد.

-  به علت به تعویق افتادن عادت ماهیانه، احتمال کم خونی های ناشی از خونریزی آن، بسیار کمتر می شود.

-  احتمال حاملگی زودرس( به علت به تعویق افتادن تخمک گذاری) ؛ ابتلا به سرطان های تخمدان و پستان و همچنین ابتلا به دیابت، بیماری ام اس و پوکی استخوان، بسیار کمتر می شود.

-  زودتر وزن اضافی خود را از دست داده و برگشت اندام او به قبل، سریع تر، انجام می شود.

-  از لحاظ اقتصادی، برای خانواده مقرون به صرفه می باشد.

v       آیا بین ضریب هوشی کودک و تغذیه او با شیر مادر ،ارتباطی وجود دارد ؟

در بررسی های متعدد دیده شده، بهره هوشی و تکامل بینایی کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند، به طور قابل ملاحظه ای بالاتر است.

v       فواید تغذیه نوزاد با شیر اولیه مادر (آغوز ) چیست ؟

آغوز یا کلستروم که طی 24 تا 48 ساعت اول از سینه مادر ترشح می شود، هر چند میزان کمی  در این مدت دارد (حدود 80 سی سی)، به علت دارا بودن پروتئین و چربی بالاتر، تمامی نیاز های نوزاد را تأمین می کند و حتی در نارس ها هم توصیه می شود، این شیر، دوشیده شده و با قاشق به نوزاد داده شود.هرچند این باورغلط در جامعه وجود دارد که این شیر زرد رنگ باعث زردی نوزاد می شود که صحیح نیست .

v       وضعیت تغذیه نوزادان نارسی که در دستگاه هستند ،چگونه است ؟ایا می توانند از شیر مادر تغذیه کنند؟

نوزاد نارس بالای 34 هفته(اگر مشکل تنفسی نداشتند) ، می تواند در طی 24 ساعت اول، از سینه مادر تغذیه کنند. نوزاد نارس کوچک تر (در صورن اجازه دادن شرایط تنفسی و سایر شرایط جسمی) باید شیر دوشیده شده را با قاشق، فنجان و یا لوله های دهانی ـ معدی دریافت کند.

قابل ذکر است، در نوزادان نارس، تماس پوستی نوزاد با مادر و شیردهی زودرس با شیر مادر (مراقبت کانگورویی)باعث تسریع رشد جسمی و ذهنی آنان شده و احتمال بیماری های گوارشی( مانند نکروز روده) را به شدت کم می کند. در کل احتمال مرگ و میر و مدت زمان بستری در بیمارستان، در نوزادان نارس شیر مادر خوار بسیار کمتر است.

v       اطلاعات و دانش مادر ،چه تأثیری در بهبود روند شیر دهی و اهمیت دوران شیر دهی دارد؟

آموزش نحوه شیر دهی و مراقبت از نوزادن حتی در ماه های آخر بارداری مادر، در موفقیت شیر دهی او نقش بسیار مهمی دارد. این آموزش ها باید مستمر باشد و حتی معاینه مادران برای بررسی وجود نیپل های فرورفته(قبل از حاملگی) می تواند با درمان مناسب، باعث موفقیت شیر دهی شود. برای این کار تشکیل تیم های آموزشی در بیمارستان ها ضروری است.

v       نقش حمایتی پدر ،در این موضوع چیست ؟

در بسیاری از کشورها، بعد از زایمان مادر، به منظور ایفای نقش حمایتی  به پدر هم مرخصی، داده می شود. حمایت های عاطفی و کمک های پدر، نقش به سزایی در موفقیت شیر دهی دارد و حتی مراقبت کانگورویی نوزادان نارس می تواند توسط پدران انجام شود. به خصوص در 4ماه اول زندگی پدران باید توجه و حمایت بیشتر روحی – عاطفی از مادران داشته باشند.باید کلاس های آموزشی بیمارستان ها، برای هر دو تن(مادر و پدر) باشد.

v       تاثیر نوع تغذیه مادر بر روی شیر دهی چگونه است ؟

بسیار مهم است. تغذیه مادر با مواد مغذی و پروتئینی از جمله: لبنیات و گوشت ها و همچنین میوه و سبزیجات و مایعات فراوان، در طول شیردهی، باعث موفقیت شیر دادن به نوزاد می شود. باورهای اشتباه، مانند: خوردن غذای پُر پروتئین، باعث چاقی مادر می شود، باید از ذهن مادران پاک شود. در بیمارستان ها نیز، باید این نکته، در آموزش های شیردهی موفق مد نظر باشد.

v       درخصوص تغذیه با شیر مادر ،توصیه خاصی برای خانواده ها دارید؟

چون توصیه های عقیدتی، دینی و علمی، همگی بر نقش مهم شیر مادر در تکامل کودک تأکید دارند، بنابر این، به جز در موارد خاص از جمله: مصرف بعضی داروها توسط مادر و بعضی بیماری های نادر در او، همیشه بهترین شیر برای نوزاد(حتی نارس) ، شیر مادر خودش است. باید این باور در تمام خانواده ها وجود داشته باشد که در شش ماه اول، هیچ جایگزین بهتری برای شیر مادر وجود ندارد و مادران بدانند تغذیه مناسب و فقدان استرس های محیط و خانوادگی می تواند در موفقیت شیر دهی آنان نقش اساسی داشته باشد.البته برای بررسی کفایت شیر مادر و وزن گیری مطلوب شیر خوار باید،پایش شیر خوار توسط مراکز بهداشت مادر و کودک در تمام نقاط روستائی و شهری صورت بگیردو در صورت بروز هرگونه انحراف در منحنی رشدی ،که با توصیه های اولیه بهبود پیدا نکرد،حتما به پزشک اطفال ارجاع شود.