محتوای صفحه داخلی

دستورالعمل ھای واحد آزمایشگاه کلینیکال

 1- راھنمایی و روش آماده سازی بیماران جھت نمونه گیری صحیح

 2- راھنمای ناشتایی جھت انجام آزمایش ھا

 3- روش آماده سازی برای آزمایش قند خون ٢ ساعت پس از غذا

 4- دستور العمل جمع آوری ادارار تمیز کشت و آزمایش کامل ادرار ویژه بانوان

5- دستور العمل جمع اوری نمونه ادرار تمیز در آقایان

 6- نمونه گیری ادرار و یاکشت ادرار از اطفال

 7- روش کار با نوزادان دختر

 8- روش کار برای نوزادان پسر

 9- دستور العمل جمع آوری ادرار ٢۴ ساعته

 10- دستور العمل جمع آوری نمونه مدفوع

 11- آزمایش بررسی خون مخفی در مدفوع

 12- دستور العمل جمع اوری نمونه جھت تست اسکاچ

*************************************************************************************** 

 راھنمایی،اطلاع رسانی وروش آماده سازی بیماران جھت نمونه گیری صحیح

از آن جایی که بیشترین خطاھایی که در نتایج آزمایشھا در دنیا مشاھده می گردد مربوط به خطاھای قبل از انجام آزمایش از جمله شرایط آماده سازی بیماران، شرایط نگھداری نمونه و ....... میباشد،برای پیشگیری از این مواردراهکارھای مختلفی از جمله استاندارد نمودن نمونه ھا ارائه شده است.

در ھمین راستا این آزمایشگاه نیز به منظوریکسان نمودن شرایط آماده سازی قبل از انجام آزمایش راھنمایی ھای مختلفی را تھیه نموده است که معرفی میگردد.

رعایت شرایط ذکر شده در این راھنما در نتایج حاصل از آزمایش ھا و مقایسه آن با مقادیر طبیعی و به تبع آن در مدیریت تشخیص و درمان توسط پزشکان محترم بسیار موثر خواھد بود.

راھنمای ناشتایی جھت انجام آزمایش ھا:

راھنمایی ھای زیر برای کمک به بیماران و مراجعین محترم در جمع آوری صحیح نمونه برای آزمایش ھای درخواست شده توسط پزشکان محترم ارائه گردیده است.

ناشتایی با زمان مشخص جھت انجام آزمایشھا مانند: آزمایش قندخون ناشتا، تری گلیسرید ،.......الزامی است چرا که خوردن غذا میتواند منجر به تغییر در مقادیر آزمایش شود.

اگرپزشکان محترم ما در آزمایشگاه از شما بخواھند که در وضعیت ناشتا برای انجام آزمایش ھا مراجعه نمایید.

خواھشمند است موارد ذیل رعایت گردد:

ھشت ساعت قبل از مراجعه به آزمایشگاه ھیچ غذا یا آشامیدنی به جز آب ) نخورده و نیاشامید ( این مدت ناشتایی درشب توصیه شده است که فعالیتھای بدن به حداقل رسیده و مقادیر طبیعی نیز در نمونه ھای صبح تعیین شده اند. )آزمایش قند حداقل ٨ ساعت ناشتایی لازم دارد (

در صورتی که آزمایشھای مربوط به چربی خون مثل تری گلیسرید برای شما درخواست شده باشد مدت زمان ناشتایی حداقل ١٢ ساعت است.

آزمایش ھای فسفر، اوره، اسید اوریک، پرولاکتین حداقل ٤ ساعت ناشتایی لازم دارند.

از نوشیدن آب میوه، چای و قھوه در طی مدت ناشتایی بپرھیزید اما نوشیدن آب بلامانع است مگر آنکه محدودیت در مصرف آب توسط پزشک تذکر داده شده باشد .

در طی مدت ناشتایی از استعمال دخانیات، جویدن آدامس و تمرین بدنی و ورزش پرھیز نمایید.

این موارد ممکن است منجر به تحریک سیستم گوارش و تغییر در نتایج آزمایش ھا شود.

بعد از نمونه گیری شما میتوانید رژیم غذایی عادی و فعالیت روزانه را شروع نمایید .

روش آماده سازی برای آزمایش قند خون ٢ ساعت پس از غذا

لطفاٌ برای دستیابی به نتایج صحیح آزمایش به نکات ذیل توجه فرمایید. نتایج به خاطر عدم رعایت شرایط میتواندمنجر به نادیده گرفته شدن مسائل مھم پزشکی یا درخواست بیشاز اندازه و بدون آزمونھای آزمایشگاھی گردد.

خوردن غذا:

یک وعده غذای متعادل و معمول را آماده نمایید )شامل پنیر، کره،( ......

زمان شروع غذا خوردن را یادداشت نمایید.

زمان ٢ ساعت پس ازغذا از ھمان لحظه شروع غذا خوردن آغاز میگردد.

به عنوان مثال:

اگر شما خوردن غذا را در ساعت ٨ صبح آغاز میکنید، نمونه آزمایش ساعت ١٠ صبح از شما گرفته شود.

مدت زمانی که غذا را میل میکنید نباید بیشاز ٢٠ دقیقه به طول انجامد.

بعد از خوردن غذا به ھیچ وجه چیز دیگری اعم از آدامس، شیرینی، آب میوه، ........ نباید خورده شود ) به استثنا مقدار کم آب نمونه( خون راس ٢ ساعت از زمان شروع غذا از شما گرفته خواھد شد.

پانزده دقیقه قبل از موعد نمونه گیری ٢ ساعته  در آزمایشگاه حضور به ھم رسانید.

به محض ورود به آزمایشگاه مسئولین پذیرش را مطلع نمایید و اگر راس ٢ ساعت از شما خونگیری انجام نشددوباره به مسئول پذیرش اعلام فرمایید.

نکته ١: فعالیت فیزیکی میتواند تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت در نتایج تستھا ایجاد نماید.

و تستھای انعقادی و پلاکت CPK ، تاثیرات کوتاه مدت: افزایشلاکتات

ھم چنین ھورمونھای جنسی شامل تستوسترون، LDH و AST ، آلدولاز ،CPK تاثیرات طولانی مدت:

افزایش در زمانھای طولانی مدت بالا میروند. ،LH ، آندرستن دیون تحت تاثیر قرار میگیرند.

شامل:

آلبومین، توتال پروتئین، آنزیمھا، Position نکته ٢: نتایجی که به وسیله تغییرکلسیم، کلسترول و تری گلیسیرید میباشند.

نکته ٣: آزمایشات زیر ترجیحاً باید اول صبح گرفته شود:

نمونه ادرار،فریتین،ھورمونھای تیروئیدی،(GH) ھورمونھای رشد،جمع آوری قسمت میانی ادرار جھت آزمایش کشت ادرار

دستور العمل جمع آوری ادارار تمیز _ کشت و آزمایش کامل ادرار ویژه بانوان

نمونه ادرار برای تشخیص انواع عفونت ھای دستگاه ادراری و اثبات وجود ، کمی یا زیادی برخی از مواد و سلول ھااز جمله قند ، پروتئین ، خون ، گلبولھای سفید و گلبولھای قرمز تحت بررسی قرار گرفته و در صورت لزوم کشت داده می شود .

اگر نمونه ادرار در زمان جمع آوری آلوده گردد نتایج آزمایش تجزیه ادرار و کشت آن خصوصاً از نظر تشخیص عفونت ھادچار اشکال خواھد شد لذا ضرورت دارد تا نمونه ادرار با رعایت موارد ذیل تھیه شود.

پیش از انجام آزمایش از نوشیدن مقادیر زیاد آب و سایر مایعات اجتناب نمائید .

دست ھای خودرا کاملاً با صابون و آب شسته و به خوبی با دستمال کاغذی خشک نمائید .

درب ظرف ادرار را با احتیاط باز کنید . تحت ھیچ عنوان دست ھای شما نباید با سطح داخلی ظرف ادرار یادرب آن تماس پیدا کند .

با یک دست چین ھای پوستی دستگاه تناسلی را از ھم باز کرده و با دستمال یکبار مصرف اطراف مقعد و پیش ابراه را از جلو به عقب تمیز کنید . اینکار را دوبار تکرار نمائید . البته در ھر بار تمیز کردن از یک دستمال جدید استفاده نموده و دستمال قبلی را دور بیندازید.

پس از اینکه جریان ادرار شروع شد . قسمت اولیه ادرار  ٢ثانیه اول  را دور ریخته و بقیه ادرار را با حجم ٣٠میلی لیتر  حداقل نصف ظرف جمع کنید . توجه داشته باشید که ظرف مذکور تحت ھیچ عنوان با پوست اطراف ناحیه تناسلی تماس پیدا نکند.درب ظرف نمونه را بسته و آن را به آزمایشگاه تحویل دھید.

دستور العمل جمع اوری نمونه ادرار تمیز در آقایان

بھترین نمونه تشخیص عفونت ادراری ،اولین نمونه ادرار صبحگاھی است پیش انجام آزمایش از نوشیدن بیش از حد مایعات اجتناب نمایید .

درب ظرف ادرار را با احتیاط باز کنید تحت ھیچ شرایطی دستھای شما نباید با سطح داخلی ظرف و درب آن تماس پیدا کنید .

دستھای خود را کاملاً با آب و صابون شسته و به خوبی خشک کنید.

سر آلت را با یک دستمال مرطوب یکبار مصرف تمیز کنید و دستمال را دور بیندازید.

مراقب باشید سر آلت به سطح ظرف نخورد.

پساز اینکه جریان ادرار شروع شد قسمت اولیه ادرار  ٢ ثانیه اول  را دور ریخته و بقیه ادرار را با حجم ٣٠ میلی لیتر  حداقل نصف ظرف) جمع کنید توجه داشته باشید که ظرف مذکور تحت ھیچ شرایطی با پوست اطراف ناحیه تناسلی تماس پیدا نکند .

در صورتی که نمونه خارج از آزمایشگاه تھیه می شود لازم است تا به سرعت به آزمایشگاه ارسال شده و تا آن زمان در جای خنک ) یخچال ( نگھداری شود.

مراجعه کننده گرامی توجه فرمائید!

در صورتی که نمونه در منزل تھیه می شود:

حداکثر طی ٢٠ دقیقه پس از جمع آوری ادرار باید آن را در یخچال قرار دھید.

نمونه ادرار را تقریباً تا ١٢ ساعت پس از جمع آوری می توان در یخچال نگھداری نمود .

در زمان انتقال نمونه ادرار به آزمایشگاه آن را در کنار یخ قرار دھید .

نمونه گیری ادرار و یاکشت ادرار از اطفال

محل خروج ادرار با آب و صابون شسته شود سپس کاملاً با آب معمولی شستشو دھید.

کیسه ادراری متناسب با جنس کودک تھیه نموئه و پس از باز نمودن کیسه بدون آلوده کردن آن روی محل خروج ادرار قرار دھید ھر کیسه ادراری می تواند حداکثر ٤٥ دقیقه به مجاری ادراری متصل باشد.

چنانچه کودک حمام برده و سپس اینکار را انجام دھید بھتر است در ھنگام خواب راحتتر می توان به اطفال کیسه وصل کرد حدود ١٠ الی ١٥ سی سی ادرار که در کیسه جمع شود سر آن را تا کرده تا بسته شود و سریع به آزمایشگاه بیاورید و چنانچه به آزمایشگاه دسترسی نداشتید آنرا در یخچال قرار داده و حداکثر ٣ ساعت بعد به آزمایشگاه بیاورید.فراموش نشود کیسه ادراری دارای برچسب نام و نوع آزمایش باشد .

توجه: این مطلب بسیار حائز اھمیت میباشد که از آلوده شدن نمونه ادرار جلوگیری شود. بدین منظور به محض ادرار نمودن کودک، ادرار به ظرف پلاستیکی استریل منتقل گردد و قسمت داخلی استریل به ھیچ وجه نباید با دست یا به نحو دیگری لمس  یا مورد تماس قرار گیرد.

روش کار با نوزادان دختر:

مرحله اول:

کودک را به پشت بخوابانید و چینھای ناحیه تناسلی را بشویید ترجیحاٌ با صابون حمام مخصوص بچه تمیز شود  از محلول صابون حاوی لوسین استفاده نشود زیرا باقیمانده آن روی پوست مانع از چسبیدن کامل به پوست میگردد. قسمت مخرج را سریعاٌ شسته آب کشی و خشک نمایید. تمام ناحیه را مجدداٌ به طور کامل بادستمال توالت تمیز نموده و صبر کنید تا با جریان ھوا خشک شود.

مرحله دوم:

لایه محافظ پشت را از نیمه تحتانی آن جدا نمایید. ابتدا نیمه فوقانی پوشش چسبیده را رھا کرده تاقسمت تحتانی بر روی پوست قرار گیرد. قبل از قرار دادن کیسه جمع آوری ادرار مطمئن شوید که سطح پوست خشک شده باشد.

مرحله سوم:

قسمت پرینه  اطراف ناحیه تناسلی  را بکشید تا چینھای پوست از ھم باز شوند و قسمت تناسلی  واژن  دیده شود، ھنگامی که قسمت چسبیده را بر روی پوست ناحیه قرار میدھید، مطمئن شوید که ازقسمت باریک پوست بین معقد و واژن عمل چسبانیدن کیسه شروع شود و فشار انگشتان دست بر روی کیسه ازاین قسمت به طرف بیرون صورت گیرد.

مرحله چھارم:

قسمت چسبیده کیسه را به طور محکم به پوست فشار دھید تا از چروکیدگی کیسه و پوست ممانعت گردد. زمانی که قسمت تحتانی کیسه در محل مناسب خود قرار گرفت، کاغذ پشت کیسه را ازقسمت فوقانی آن جدا کرده و عمل فشار بر روی کیسه و پوست را به طرف بالا انجام دھید تا کیسه کاملاً در جای خودچسبیده و قرار گیرد. از چسبیدن کامل کیسه به اطراف واژن مطمئن شوید.

روش کار برای نوزادان پسر

مرحله اول:

کودک را به پشت بخوابانید و چینھای ناحیه تناسلی را بشویید  ترجیحاٌ با صابون حمام مخصوص بچه تمیز شود  از محلول صابون حاوی لوسین استفاده نشود زیرا باقیمانده آن روی پوست مانع از چسبیدن کامل به پوست میگردد. ابتدا ناحیه پوست بیضه ھا را بشویید سپس آلت تناسلی و قسمت معقد را در انتھا شستشو داده،آبکشی و سپس خشک نمایید. تمام ناحیه را مجدداٌ به طور کامل با دستمال توالت تمیز نموده و صبر کنید تا باجریان ھوا خشک شود.

مرحله دوم:

لایه محافظ پشت را از نیمه تحتانی آن جدا نمایید. ابتدا نیمه فوقانی پوششچسبیده را رھا کرده تاقسمت تحتانی بر روی پوست قرار گیرد. اگر چه در مورد یک نوزاد فعال و پرتحرک بھتر است که تمام قسمت یکبارروی پوست قرار داده شود تا کیسه جمع آوری در اطراف ناحیه تناسلی محکم بچسبد.

مرحله سوم:

ھنگامیکه قسمت چسبیده کیسه را روی پوست فشار میدھید، مطمئن شوید که این عمل ازناحیه باریک یا پل کوتاه پوست بین مقعد و قاعده کیسه بیضه شروع شود و فشار انگشتان دست از این ناحیه به طرف خارج صورت گیرد. از خشک بودن پوست قبل از قرار دادن کیسه مطمئن شوید.

مرحله چھارم:

قسمت چسبیده کیسه را به طور محکم به پوست فشار دھید تا از چروکیدگی کیسه و پوست ممانعت گردد. زمانی که قسمت تحتانی کیسه در محل مناسب خود قرار گرفت، کاغذ پشت کیسه را ازقسمت فوقانی آن جدا کرده و عمل فشار بر روی کیسه و پوست را به طرف بالا انجام دھید تا کیسه کاملا در جای خودچسبیده و قرار گیرد.

دستور العمل جمع آوری ادرار ٢۴ ساعته

نمونه ادرار ٢٤ ساعته برای تشخیص بیماریھا مخصوصاً بیماری ھای کلیوی مورد استفاده قرار می گیرد . نمونه بایددقیقاً طی ٢٤ ساعت جمع آوری گردد . به ھمین دلیل منظور گالن ھایی از سوی آزمایشگاه در اختیار شما قرار می گیرد . برخی از این گالن ھا حاوی مواد نگھدارنده مایع یا جامد است . نکته مھم این است که شما نباید به ھیچ عنوان این مواد را خالی کنید .

برای جمع آوری ادرار ٢٤ ساعته به ھیچ عنوان از ظروفی غیر از ظرفھایی که آزمایشگاه در اختیار شما قرار می دھداستفاه نکنید.

توجه: ضمناً رعایت موارد ذیل ضروری است

در ابتدای جمع آوری نمونه . دفع ادرار را انجام داده و آن را دور بریزید . زمان را دقیقاً یادداشت کنید مثلاً ساعت ٧ صبح )به مدت یک شبانه روز ( ٢٤ ساعت ) یعنی تا ساعت ٧ صبح فردا تمامی نوبت ھای دفع ادرار را در ظرف مخصوصی که از طرف آزمایشگاه در اختیار شما قرار گرفته است جمع آوری کنید .

در طول جمع آوری ادرارباید ظرف جمع اوری دور از دسترس کودکان و در جای خنک  ترجیحاً در یخچال.

نگھداری شده و بلافاصله پساز اتمام کار به آزمایشگاه تحویل داده شود .

این ظرف حاوی مواد نگھدارنده شیمیایی است از تماس دست یا ھر نقطه بدن با داخل ظرف اجتناب شود.

آخرین نوبت دفع ادرار باید راس ھمان ساعتی که جمع آوری ادرار روز قبل شروع شده بود انجام و در ظرف جمع اوری نمونه ریخته شود.

دستور العمل جمع آوری نمونه مدفوع

رایج ترین کاربرد آزمایش مدفوع تشخیص انواع مختلف انگل ھای بیماری زا در روده است .

افرادی که تحت آزمایش مدفوع قرار می گیرند باید برای مدت ٧ تا ١٠ روز پیش از انجام این آزمایش از درمان با روغن کرچک یا روغن ھای معدنی ، بیسموت ، منیزیوم این ترکیبات ضد اسھال ، تنقیه با باریوم و مصرف آنتی بیوتیک ھاخودداری نمایند . بھتر است این آزمایش در سه نوبت انجام شود . نمونه مدفوع باید مستقیماً در ظرفی که از طرف آزمایشگاه در اختیار بیمار قرار می گیرد جمع آوری شود . اگر بیمار بستری است نمونه را در یک ظرف خشک جمع آوری نموده و سپس با استفاده از چوب مخصوص آبسلانگ  نمونه را به ظرف نگھدارنده برچسب دار منتقل نمائید .

نمونه مدفوع نباید با ادرار یا آب آلوده شود زیرا ادرار میتواند برخی از انگل ھای فعال را از بین ببرد بیماران باید نمونه جمع آوری شده را خصوصاً در موارد مشکوک به اسھال خونی بلافاصله به آزمایشگاه ارسال کنند . اگر انجام آزمایش حداکثر تا ٣٠ دقیقه پساز جمع آوری نمونه امکان پذیر نباشد لازم است تا نمونه در یخچال قرار داده شود .

آزمایش بررسی خون مخفی در مدفوع

گاھی اوقات خونریزی ھای مختصری در بخشھای مختلف دستگاه گوارش اتفاق می افتد که به علت مقدار کم باچشم قابل دیدن نیست . بنابراین این باید با روشھای آزمایشگاھی تشخیص داده شود . بھتر است این آزمایش در٣ نوبت انجام شود .

برای انجام این آزمایش باید نکات زیر را رعایت نمائید .

48تا72 ساعت پیش از آزمایش و در طی دوره جمع آوری نمونه مدفوع از خوردن گوشت قرمز ، گوشت سفید مرغ و ماکیان ماھی ، شلغم و تربچه خودداری نمائید

مصرف داروھای زیر:

آھن ، ایندومتاسین ، کلشی سین ، آسپرین ، بروفن ، کورتون ھا و ویتامینc باید48ساعت قبل ازآزمایش و دوره جمع آوری نمونه قطع شود . در صورت خونریزی از لثه در حین تمیز کردن دھان و دندان درطی ٤٨ ساعت پیش از انجام آزمایش از مسواک زدن و کشیدن نخ دندان اجتناب نمائید .

نمونه باید سریعاً به آزمایشگاه تحویل داده شود .

نمونه مدفوع نباید با ادرار یا سایر مواد آلوده شود .

دستور العمل جمع آوری نمونه جھت تست اسکاچ

نمونه را صبح زود پیش از اینکه بیمار مدفوع نموده و یا استحمام کند تھیه نمایید .

یک قطعه چسب نواری را از طرف چسب دار آن محکم به ناحیه مقعد چسبنده و فشار دھید سپس چسب را بلندکرده و آن را روی لام شیشه ای که از طرف آزمایشگاه گرفته اید بچسبانید و بلافاصله ارسال نمایید و به فرد از پیش تعیین شده تحویل دھید. 

آدرس سایت دانشگاه علوم پزشکی قزوین
www.qums.ac.ir
آدرس سایت بیمارستان کوثر قزوین
www.hoskosar.qums.ac.ir